Marguerite Duras (Laure Adler)

In 1992 zag ik de film “L’amant”, gemaakt op basis van het gelijknamige boek van Marguerite Duras. Het is het verhaal van de verhouding tussen een rijke Chinese jongeman en een Franse leerlinge van een middelbare school, in het Saïgon van de Franse koloniale periode. Sindsdien ben ik geïntrigeerd in Marguerite Duras (1914-1995). De zomer van 2005 gaf me de gelegenheid een uitgebreide biografie over haar te lezen, geschreven door Laure Adler. Vele levens van schrijvers zijn weinig boeiend omdat hun leven het ook niet was. Bij Duras is het anders omdat ze veel over haar eigen leven gelogen heeft. In elk geval komt ze uit een gezin dat haar zwaar getekend heeft voor de rest van haar leven. Haar ouders weken uit naar Indochina (Viëtnam), maar haar vader moest na enkele jaren terugkeren en stierf in Frankrijk. Haar moeder probeerde rijk te worden met een eigen plantage maar mislukte en begon later een privé-school. De broer van Marguerite was gewelddadig maar werd beschermd door de moeder, gans haar leven trouwens. De schrijfster had een haast incestueuze verhouding met haar andere broer. De relatie met haar moeder, afschuw maar ze bleef toch de moeder (j’aime toujours ma mère. Y a rien à faire, je l’aime toujours, zei ze op haar sterfbed), is beslissend voor haar verder leven. Die ambiguïteit vinden we later weer: ze ‘collaboreert’ in het begin van de oorlog maar komt dan terecht in het verzet (met o.a. François Mitterrand); haar minnaar wordt opgepakt en zij heeft een soort verhouding met de man die hem aanhield; na de Bevrijding deed zij alles om die laatste te laten executeren tegen sommige van haar vrienden in; toen haar partner uit de Duitse kampen terugkeerde, brak zij daar enkele maanden later mee om op te trekken met diens vriend. Ze militeerde met de communistische partij maar is natuurlijk té vrijgevochten om dat lang vol te houden. Intussen nam alcohol een steeds grotere plaats in haar leven in. Haar boeken kenden een beperkt succes tot “L’amant” (1984) van haar een succesauteur maakte. Ze gooide zich op de experimentele filmkunst, maar het was soms meer een ‘way of life’ met haar ploeg dan een broodwinning, laat staan een succes. Uiteindelijk leefde ze samen met een homo die eveneens alcohol niet schuwde. Duras was niet gelovig (feitelijk weet ze het niet zeker) maar was gefascineerd door de Bijbel. (“Tous mes livres parlent de Dieu, et personne ne s’en aperçoit”). ‘Een vat vol tegenstrijdigheden. Ze ontsnapte aan alle, maar dan ook aan alle vereisten van een ‘normaal leven. Zij leefde in een andere wereld, één die zij zelf schiep. Die dubbele wereld is onleefbaar. Schrijven is voor haar een pijniging, een ‘hagelbui’ omdat haar verleden telkens opnieuw bovenkwam. Daarom vluchtte ze naar de film.

Uitgegeven door Gallimard, 1998.