LE LIVRE ET LES LIVRES

door Alain Finkielkraut en Benny Lévy, Editions Verdier, 2006.

Beide joodse auteurs discussiëren over joodse identiteit en de moderniteit. Finkielkraut is ongelovig. Lévy (die intussen is overleden) is een haast orthodoxe jood geworden, komend van politiek extreem links en als gewezen medewerker van J.P. Sartre. Alles scheidt hen behalve hun gemeenschappelijke erkenning van filosoof Lévinas als hun 'maître à penser'.

Beiden zijn in verzet tegen de moderniteit, maar om volkomen andere redenen. Bij Finkielkraut is het een bittere aanklacht tegen het verlies van de cultuur van de grote schrijvers (les livres), van de noties 'verantwoordelijkheid' en 'plicht'. Hij verzet zich tegen de mensenrechten als leidend beginsel omdat ze vertrekt van het individu en haar rechten en dus kan eindigen in bandeloosheid.

Finkielkraut is zoals Lévy op zoek naar een transcendentie, die niet God is, maar die de Andere is of de grote waarden overgeleverd doorheen de eeuwen en waarvan grote schrijvers de vertolkers zijn. Finkielkraut is pessimistisch en ontmoedigd over onze beschaving. De school vervult in Frankrijk haar rol niet meer als drager van cultuur.

Lévy daagt Finkielkraut uit zijn joodse identiteit op te nemen maar die laatste zegt én Fransman én jood te zijn. Bij Lévy is jodendom verbonden met godsdienst. "Ce que je défendais, je le vois disparaître", zegt Finkielkraut. "Ce que Lévy défendait, est un bloc d'éternité. La transmission est de son coté, de moins en moins du mien". Finkielkraut vecht tegen het nihilisme van zijn tijd (dixit) zonder een God. "Incroyant ne signifie plus pour moi émancipé mais inconsolé, et, c'est la mort dans l'âme que je fais mienne cette phrase de Gershom Sholem : "Là où Dieu se tenait jadis, se tient à présent la mélancolie."