30/05/2006

VAN 'EIGEN EGO EERST' NAAR 'ZONDER EGO'

De Dalai Lama bezoekt het land en op donderdag 1 juni het federale Parlement. De liberale zakenlobby, onder invloed van communistisch China, werkte wel tegen. Zielig. Alleen geld telt.

Het 'succes' van de geestelijke en politieke leider van Tibet in ballingschap is mede toe te schrijven aan de persoon zelf van de grote Lama, maar natuurlijk ook aan de geestelijke honger van een deel van het Westen. Nochtans is het Tibetaanse boeddhisme niet vanzelfsprekend voor een West-Europeaan. Tot voor kort erkende het zelfs niet de scheiding tussen 'Kerk en Staat', dé doorbraak van de 'Verlichting'. Maar ook de inhoudelijke verschillen met het christelijk verleden van Europa zijn bijzonder groot.

Enkele voorbeelden:

De boeddhistische spiritualiteit richt zich niet op het achterhalen van het spirituele doel van het menselijk bestaan, maar op het achterhalen van de spirituele oorzaken ervan. We hebben hier dus te maken met een oorzakelijke – in plaats van met een finale of teleologische vorm van spiritualiteit. De Boeddha vroeg niet naar het 'waarom' of het 'waarvoor' van lijden en vreugde, humaniteit en in humaniteit, maar naar het 'waardoor'. De Boeddha zoekt bijv. niet naar de reden of zin van het lijden maar naar de oorzaak ervan met het oog die oorzaak teniet te doen. De oorzaak van het lijden is 'verlangen'.

Het boeddhisme is goddeloos maar vooral egoloos. Het is wel antropocentrisch. Niet God maar de mens staat centraal. Het boeddhisme gaat niet uit van verlossing door goddelijke genade, maar het verkondigt de zelfverlossing. Maar die verlichting of verlossing (nirvana) kan er alleen komen als de illusie van het 'ik' volledig doorbroken is. Menselijke wezens zonder ego kunnen bestaan, d.w.z. zonder te proberen iemand te zijn zonder identificatie met hun zelfbeeld. Hét Ik bestaat dus niet. Deze egoloze geest ervaart het geluk, omdat het een heldere geest is, die in staat is om zich volledig te vereenzelvigen met de diepgewortelde wens om alle levende wezens gelukkig te zien en vanuit die wens te leven. Uit die egoloze geest vloeien dus spontaan daden voort van liefde en mededogen. Dat is de vreugde van de egoloze geest. Men keert zich in die staat van verlichting niet af van de wereld, maar men heeft elke neiging tot zich afkeren overwonnen. Die geest is vrij van levensangst. Ze is vrij van het Ego en dus is ze in staat tot goedheid.

De weg naar de egoloosheid komt er door inzicht en meditatie. 'Het temmen van de geest', niet het lamleggen van onze geest, niet het leegmaken van de geest, maar het stevig planten van de stok van de oplettendheid. We zien bijv. een egocentrische of egoïstische gedachte niet als een zonde maar als een misvatting. Ons Ik is nl. een illusie. Die ontdekking ontneemt aan onze egoïstische gedachten haar kracht om tot daden te komen. In plaats van een innerlijke strijd te voeren tegen onze 'hartstochten' door ons geweten te mobiliseren, roept de boeddhistische traditie ons op om de wortel van deze hartstochten weg te nemen. Door kennis en oefening nemen we zo nutteloze hartstochten weg die toch naar lijden leiden en die geluk en verlossing in de weg staan.

Wij zijn dus ver van een egocentrische, materialistische cultuur zoals we ver zijn van een christelijke cultuur. Het raakpunt is een moraal van mededogen en liefde. De wegen daar naartoe zijn erg verschillend.

Het boeddhisme is dus niet zo vrijblijvend als vaak wordt voorgesteld. Anderzijds is het volkse boeddhisme dat ik in Tibet zag in september 2004 ook vol 'volksreligie' met zijn godenbeelden, gebedsmolens, bedevaarten, goede en kwade geesten. In die zin lijkt het wel op tal van gebruiken hier.

« ROOD OF GEEN BROOD | Hoofdmenu | PINKSTEREN? »

Reacties

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.