7 posts categorized "Religie"

19/10/2009

Discours sur l’ encyclique sociale « Caritas in veritate »


Groupe de réflexion sur l’éthique sociale

Je m’exprime en tant que chrétien à titre personnel. Je ne ferai pas toujours le distinction ente l’encyclique et mes propres opinions. La ‘doctrine’ n’est pas un dogme.

Lees meer "Discours sur l’ encyclique sociale « Caritas in veritate »" »

30/05/2006

VAN 'EIGEN EGO EERST' NAAR 'ZONDER EGO'

De Dalai Lama bezoekt het land en op donderdag 1 juni het federale Parlement. De liberale zakenlobby, onder invloed van communistisch China, werkte wel tegen. Zielig. Alleen geld telt.

Het 'succes' van de geestelijke en politieke leider van Tibet in ballingschap is mede toe te schrijven aan de persoon zelf van de grote Lama, maar natuurlijk ook aan de geestelijke honger van een deel van het Westen. Nochtans is het Tibetaanse boeddhisme niet vanzelfsprekend voor een West-Europeaan. Tot voor kort erkende het zelfs niet de scheiding tussen 'Kerk en Staat', dé doorbraak van de 'Verlichting'. Maar ook de inhoudelijke verschillen met het christelijk verleden van Europa zijn bijzonder groot.

Enkele voorbeelden:

De boeddhistische spiritualiteit richt zich niet op het achterhalen van het spirituele doel van het menselijk bestaan, maar op het achterhalen van de spirituele oorzaken ervan. We hebben hier dus te maken met een oorzakelijke – in plaats van met een finale of teleologische vorm van spiritualiteit. De Boeddha vroeg niet naar het 'waarom' of het 'waarvoor' van lijden en vreugde, humaniteit en in humaniteit, maar naar het 'waardoor'. De Boeddha zoekt bijv. niet naar de reden of zin van het lijden maar naar de oorzaak ervan met het oog die oorzaak teniet te doen. De oorzaak van het lijden is 'verlangen'.

Het boeddhisme is goddeloos maar vooral egoloos. Het is wel antropocentrisch. Niet God maar de mens staat centraal. Het boeddhisme gaat niet uit van verlossing door goddelijke genade, maar het verkondigt de zelfverlossing. Maar die verlichting of verlossing (nirvana) kan er alleen komen als de illusie van het 'ik' volledig doorbroken is. Menselijke wezens zonder ego kunnen bestaan, d.w.z. zonder te proberen iemand te zijn zonder identificatie met hun zelfbeeld. Hét Ik bestaat dus niet. Deze egoloze geest ervaart het geluk, omdat het een heldere geest is, die in staat is om zich volledig te vereenzelvigen met de diepgewortelde wens om alle levende wezens gelukkig te zien en vanuit die wens te leven. Uit die egoloze geest vloeien dus spontaan daden voort van liefde en mededogen. Dat is de vreugde van de egoloze geest. Men keert zich in die staat van verlichting niet af van de wereld, maar men heeft elke neiging tot zich afkeren overwonnen. Die geest is vrij van levensangst. Ze is vrij van het Ego en dus is ze in staat tot goedheid.

De weg naar de egoloosheid komt er door inzicht en meditatie. 'Het temmen van de geest', niet het lamleggen van onze geest, niet het leegmaken van de geest, maar het stevig planten van de stok van de oplettendheid. We zien bijv. een egocentrische of egoïstische gedachte niet als een zonde maar als een misvatting. Ons Ik is nl. een illusie. Die ontdekking ontneemt aan onze egoïstische gedachten haar kracht om tot daden te komen. In plaats van een innerlijke strijd te voeren tegen onze 'hartstochten' door ons geweten te mobiliseren, roept de boeddhistische traditie ons op om de wortel van deze hartstochten weg te nemen. Door kennis en oefening nemen we zo nutteloze hartstochten weg die toch naar lijden leiden en die geluk en verlossing in de weg staan.

Wij zijn dus ver van een egocentrische, materialistische cultuur zoals we ver zijn van een christelijke cultuur. Het raakpunt is een moraal van mededogen en liefde. De wegen daar naartoe zijn erg verschillend.

Het boeddhisme is dus niet zo vrijblijvend als vaak wordt voorgesteld. Anderzijds is het volkse boeddhisme dat ik in Tibet zag in september 2004 ook vol 'volksreligie' met zijn godenbeelden, gebedsmolens, bedevaarten, goede en kwade geesten. In die zin lijkt het wel op tal van gebruiken hier.

14/04/2006

ZALIG PASEN. ‘QUELLE ETRANGE DOUCEUR’

In Frankrijk is het intellectuele klimaat tegenover het geloof anders dan in Vlaanderen. Er kan opnieuw openlijk over zijn of haar persoonlijk geloof worden gesproken zonder het meewarig en misprijzend lachje van hen die ‘het licht gezien hebben’. Zo is het boek van Eric-Emmanuel Schmitt ‘L’Evangile selon Pilate’ een bestseller. Het is een uiterst gevoelig geschreven ‘roman’ over het leven van Yéchoua (Jezus), gezien vanuit Jezus’ ervaring en die van Pilatus. De eerste ontdekt in zich zijn roeping als Messias en voor een universele liefde voor mens en mensen. Pilatus is de rationele en cynische romein die gewoon is veel in termen van belangen en macht te zien. Zijn vrouw Claudia staat echter wel open voor Christus en eindigt als christen, in de roman van Schmitt tenminste.

De Fransman laat het beste zien van het christendom. “Yéchoua ni n’impose, ni ne raisonne, ni ne convainc. Il sollicite une disponibilité intérieure, une porte que nous consentirions à ouvrir, et, à cette condition-là, propose son message qui nous offre une vie différente. Quelle étrange douceur …

Zalig Pasen !

20/04/2005

ZAL BENEDICTUS XVI VERRASSEN?

Ik ken de nieuwe paus alleen langs drie boeken van Kardinaal Ratzinger. Ik las ze in 1989, 1990 en 1992. Er gaat een enorme intellectuele en spirituele kracht van uit. Voor hem ligt de echte ontplooiing van de mens, zijn vrijheid in God en langs God in de 'naaste'. De vrijheid is ergens 'thuis zijn', en de mens is alleen thuis bij God als men opgenomen is in een gemeenschap van mensen. Vrijheid is dus niet zelfbepaling. In die zin is hij een tegenstander van de moderniteit, van individualisme en materialisme. Ratzinger is tegendraads. Daardoor wil hij evenwel ook niet de grote verworvenheden van de moderniteit. Hij ziet vaak alleen of teveel de genotcultus en stelt daartegenover het historische christendom. Johannes Paulus II kon die onverzoenlijkheid tussen moderniteit en christendom soms overstijgen door de authenciteit van zijn persoon en door de menselijke warmte en 'compassion'. Maar zelfs dat was in Europa moeilijk.

De crisis is van de Kerk in Europa is de crisis van de kern van het geloof: de menswording van God en de overwinning op de dood. Steeds minder mensen, jong en oud, kunnen die horde nemen. Zelfs een open en participatieve Kerk stoot op die muur. Ratzinger en de overleden paus zeiden dan ook dat de Kerk 'geen hervormers maar heiligen' nodig heeft. Ratzinger is getraumatiseerd door het totalitarisme van nazisme en communisme. Hij wil geen 'politieke mythes' meer die een soort Aards Paradijs willen instellen en een 'nieuwe mens' scheppen langs de dictatuur. Daartegenover plaatst hij het christendom dat uitgaat van de mens zoals hij is, met zijn gaven en gebreken. Letterlijk zegt hij: 'Het is niet de afwezigheid van elk compromis maar het compromis zelf, dat de waarachtige moraal is inzake politiek'. Of: 'Alleen wanneer het concept van Europa een synthese is van 'politiek realisme en ethisch idealisme', kan het een beslissende kracht voor de toekomst zijn. Maar als het over de Kerk gaat en de traditionele moraal is Ratzinger niet verzoeningsgezind en ziet hij niet de mens zoals hij is, maar wordt hij de gevangene van een mythische mens.

Mensen kunnen evolueren maar vanaf een bepaalde leeftijd is dat haast uitgesloten. Mensen kunnen hun ware aard en overtuiging soms lang verborgen houden en kunnen dus 'verrassen' eens in een andere functie, maar van de nieuwe paus kennen we al zijn opvattingen. Wellicht zal hij nog het meest verrassen door zijn minzaamheid, die de gelovigen en het publiek niet kennen - eerder dan door zijn ideeën.

10/04/2005

DE REDE IS NIET ALLES

Iemand die niets van kunst begrijpt vindt dat een kathedraal een hoop stenen is. Iemand zonder muzikaal oor vindt een melodie duur lawaai. Men kan de verliefdheid ook als een hormonale werking bestempelen die negen maanden duurt. Iemand zonder ‘Vlaamse refleks’ begrijpt niets van BHV. Iemand die niet gelooft vindt een eucharistieviering een hocus-pocus en zoekt de reden van de commotie van het overlijden van de Paus in een soort personencultus en shamanisme.

Teveel ‘redelijkheid’ brengt onbegrip mee voor wat mensen beweegt en drijft. De mens is veel meer dan een calculerend wezen. Het gevaar is dan ook dat er totaal verkeerde besluiten worden getrokken uit gebeurtenissen en ontwikkelingen als men dat niet inziet. Ook in de politiek. Zo begrijpt men hier vaak niet hoe Bush tweemaal de verkiezingen kon winnen of waarom het Belang zo sterk is geworden.

Natuurlijk moet men op zijn hoede zijn voor de uitwassen van het ‘irrationele’. Maar er is een sfeer die ‘boven’ de redelijkheid uitsteekt en die de mens verheft en er is een sfeer die ‘onder’ de redelijkheid is en die is pas gevaarlijk.

08/04/2005

EERBIED

Prins Rainier van Monaco laat bijna twee miljard euro achter aan zijn kinderen 'pour arrondir les fins de mois'. De paus laat geen persoonlijk bezit na. Sommigen vragen zich af waarom in een groot aantal landen er zoveel te doen is rond de dood van deze paus. Men zoekt het dan bij de media-aandacht of bij toegenomen bijgeloof en volksgeloof. De verklaring kan ook eenvoudiger en tegelijk 'dieper' zijn. Velen werden getroffen door de authenticiteit van zijn geloof in zijn God en door het bewustzijn dat hij een zending had die belangrijker was dan hemzelf. Velen hadden het gevoel dat hij niet zichzelf zocht. Hij zocht de media omdat hij ze kon inzetten voor zijn boodschap. Wie de anderen of de Andere belangrijker acht dan zichzelf krijgt respect. Dat betekent daarom niet dat men het eens is met alles wat iemand zegt of doet waarvoor men respect heeft.
Misschien is 'goesting' toch niet het mooiste woord in Vlaanderen, maar 'eerbied'.

A MAN OF ALL SEASONS

Het meest beklijvende beeld van de overleden Paus is dat waar hij zijn bijna-moordenaar Ali Agça in de gevangenis bezoekt. Welke politicus of welk mens ook zou zo kunnen vergeven? Het bijbelse woord "Bemin uw vijanden" heb ik altijd beschouwd als heroïsch en haast niet-menselijk.   Daar maakte deze Paus het verschil.

       

Het tweede beeld was als hij in Assisi hand in hand staat met de leiders van alle godsdiensten ter wereld. De plaats in Umbrïe waar Franciscus leefde is de hoodstad van de eenvoud en van de gave, het beste waar elke godsdienst voor moet staan.

       

Het derde beeld is wanneer de zieke man zich vastklampt aan het kruis bij Goede Vrijdag enkele jaren geleden. Het was ook zijn 'via crucis'. Het lijden behoort tot het leven. De Paus is niet alleen de manager van een instelling maar ook en vooral een geestelijke leidsman. Daarom bleef hij.

       

Het vierde is wanneer miljoenen jongeren hem enthousiast omstuwen op de wereldjongerendagen. De Kerk is meer levend dan ooit in de wereld.

       

       

Als ik aan Johannes Paulus II zal terugdenken zal het daaraan zijn.

       

        Kijk ook naar een tekst van Peter Van Rompuy over de Paus op http://filmbespreking.typepad.com.