77 posts categorized "Weblogs"

24/02/2008

GEMEENPLAATSEN

Werkgelegenheid,begroting en concurrentiekracht van de bedrijven zijn steeds weerkerende thema’s op de politieke agenda. Inflatie is sedert bijna een kwart eeuw ervan verdwenen. De volgende jaren zullen we die thema’s anders moeten bekijken.

Werkloosheid is in Vlaanderen geleidelijk vervangen door arbeidsschaarste. Door de daling van de beroepsbevolking komen we niet in knelpuntberoepen handen tekort maar wordt het een algemeen verschijnsel. Dat zal ongetwijfeld steeds meer wegen op de lonen. Zelfs al zijn de cao-loonstijging redelijk, men ziet nu al de zgn. loondrift toenemen. Het gaat om toenames van vergoedingen in de bedrijven zelf. In 2006-2007 was de aangroei van deze loondrift (1,7 pct.) meer dan dubbel  zo sterk dan de reële conventionele loonstijging (0,7 pct.). Onnodig te zeggen dat dit weegt op de competitiviteit van de ondernemingen hoewel geleidelijk aan geheel West-Europa  en zelfs verder, in de ban van het arbeidstekort zal raken. Vandaag hoort men in de politiek spreken over opening van de ‘grenzen’ binnen Belgïe, de EU en zelfs daarbuiten, tewerkstelling van asielzoekers en zelfs van illegalen. Taboes sneuvelen althans bij de zgn. politieke elite.

De explosieve groei van de Chinese en Indische economieën zetten steeds meer druk op de energie- en grondstoffenmarkten met de prijsstijgingen van dien. Indirect doen ze zelfs de voedselprijzen stijgen omdat land dat verbouwd wordt voor biobrandstoffen niet meer voor voedselproductie kan dienen. Hier stoten we ook steeds meer op absolute grenzen die alleen verlegd kunnen worden door drastisch hogere efficiëntie in het verbruik van energie en grondstoffen. In afwachting hiervan zullen de prijzen stijgen.

Als er meer inflatie komt omdat de lonen en andere kosten stijgen zal ook de nominale rente stijgen en dus vertragend werken op de economische groei en op de overheidsbegrotingen met hun openbare schuld.

We zullen dus alles met een nieuwe blik moeten bekijken. Dikwijls zijn het gewoon de feiten die ons leiden. Ideeën moeten zich aan die feiten aanpassen. Dat is des te meer waar in een wereldeconomie waar geen internationale overheid aanwezig is om te sturen.

18/02/2008

ZACHTE DWANG

Ik heb vaak gezegd en geschreven dat de politiek meestal pas tot doortastende maatregelen komt ‘met de rug tegen de muur en met de afgrond voor ogen’. Externe druk speelt daarbij een belangrijke rol. Zo hielp de zwakte van de BEF in 1993 om de het Globaal Plan door te drukken. Het Verdrag van Maastricht over de euro hielp om ons begrotingstekort tussen 1993 en 1999 van 7.5 pct. van het BBP te brengen tot dicht bij een evenwicht. Eens die druk weg wordt stoom afgelaten. Zo verslechterde het primair begrotingsoverschot (dus zonder rentelasten op de openbare schuld) tussen 1999 en 2007 met 4 pct. van het BBP tot 3.8 pct. De onderliggende begroting liep dus averij op. Zouden de sociale partners een oplossing gevonden hebben voor de vertegenwoordiging van de vakbonden in de KMO zonder Europese druk? De dreiging met Europese veroordelingen en boetes hielp. De Europese normen inzake CO2 uitstoot zullen ons aanzetten om de nodige maatregelen te treffen. De Lissabon-normen inzake werkgelegenheid daarentegen zijn sanctieloos en zetten dus geen druk. Het Europees  Groei-en Stabilteitspact speelt alleen bij tekorten van 3pct. maar dwingt ons niet overschotten aan te leggen, nochtans broodnodig om de kosten van de vergrijzing (6 pct. van het BBP tot 2050) op te vangen.

De ‘sense of urgency’ moet ons dus vaak van buitenaf opgedrongen worden.  Jammer.

Er bestaan altijd voldoende redenen om een probleem te ontwijken. Een gekende truc was om er een communautair probleem van te maken! Om te vermijden dat er een onpopulaire maatregel komt spreekt men bijv. vlug over een algemeen probleem van koopkracht ( zie mijn week-voor-week van van 13 januari 2008) terwijl we weten dat we in september ook zullen spreken over de concurrentiekracht  van onze bedrijven. De tweede zijde van de medaille.

De nabijheid van verkiezingen werkt ook al ontmoedigend voor een moedige politiek. Verkiezingen in 2003,2004, 2007, 2009 en 2011 zijn ‘ des Guten zuviel’.

Een langetermijnpolitiek is dus niet alleen een probleem van inzicht maar ook van een gepaste institutionele omgeving.

20/01/2008

NIETS NIEUWS ONDER DE ZON?

Vaak wordt gezegd dat de huidige politieke qua duur en intensiteit crisis uniek is. Het postmoderne levensgevoel is dat de geschiedenis begint met zichzelf. Helaas fout. Tussen mei 1977 en maart 1980 was er een echte periode van bestendige crisis hoewel er regeringen waren. De start was het Egmontpact dat door een groot deel van de CVP niet werd aanvaard en dat ter ziele ging met het ontslag van de toenmalige premier Leo Tindemans in oktober 1978. Er kwamen vervroegde verkiezingen en de twee daaropvolgende regeringen werden te val gebracht binnen de CVP. Het is pas de driepartijenregering Martens III die een oplossing vond waarbij alle netelige punten van het Egmontpact  over Brussel en de Rand werden weggeveegd. Zij kwam tot stand omdat geheel het politiek systeem was vastgelopen en de tripartite een soort ‘ultima ratio’ was. De leefduur van die drieledige regering was zes maanden…( de vorige duurde twaalf maanden ). Er waren regeringen maar ze waren tot geen beleid in staat te midden van een economische recessie. De waarheid gebiedt te zeggen dat ze ook na de gestemde staathervorming van augustus 1980 niet bij machte waren een echt anticrisisbeleid te voeren tot de verkiezingen van november 1981. De staatshervorming was niet de enige oorzaak van het ‘malgoverno’.

Drie jaren duurde deze  periode van instabiliteit. Als er met Pasen een volwaardige regering is zouden die negen maanden historisch gezien niet uitzonderlijk zijn. Negen maanden is een vruchtbare periode in de natuur. Ook de eerste staatshervorming van 1970 was een pijnlijke bevalling, in de nasleep van Leuven-Vlaams en na vervoegde verkiezingen. Een akkoord kwam er na twee jaar onderhandelen binnen de regering en in de groep van de ‘28’ ( met deelname van de liberale oppositie) onder de leiding van Gaston Eyskens. De economische prijs was gering omdat we toen leefden in de ‘gouden jaren zestig’.

‘Niets nieuws onder de zon’ stond al in het bijbelboek Prediker. Er is dus in het ‘verleden’ nog veel standvastigheid geweest maar uiteindelijk ook een akkoord. Het politiek en maatschappelijk kader waarin moet gewerkt worden is echter telkens anders.

De basis van elk akkoord is vertrouwen wordt gezegd en dat is correct in gewone tijden. De driepartijenregering-Martens III kende dat vertrouwen ook niet maar er was wel de politieke wil aanwezig om een ‘oplossing’ te geven aan de communautaire problemen. Ik hoor nog de toenmalige PS-voorzitter Cools in Lambermont zeggen dat hij kwam ‘met lood in de schoenen’. De tripartite onderhandelde ook een sociaaleconomisch programma met een onbetaalbare belastingverlaging die een volgende regering trouwens op schap moest zetten omdat ‘de kas leeg was’. Twee jaar later kwam er trouwens een enorme koopkrachtdaling in het kader van een economisch herstelbeleid.

‘Nihil novi sub sole’ maar dat belet niet dat men kan leren uit de geschiedenis. ‘Historia magistra vitae’

15/01/2008

CONFLICT EN COMPROMIS

Inleidend woord van

Herman Van Rompuy

Voorzitter van de Kamer van Volksvertegenwoordigers

Colloquium

Conflictbeheersing in het Belgisch Staatsrecht

                                                                                                                 Brussel, 15 januari 2008.

Een van mijn grote leermeesters in de politiek zei me dat je in dit bedrijf regelmatig moet kiezen tussen uw beginselen en uw belangen.

In de buitenlandse politiek is dit een nog bekender keuze. Maar wat is een belang ? Het kan gaan om een materieel of een niet-materieel belang. In dat laatste geval is het verschil tussen belang en beginsel klein. Soms worden beginselen ingeroepen om belangen te verbergen. Zou het Noorden zoveel over verantwoordelijkheid spreken als ze zelf transfers zou ontvangen en zou het Zuiden het over solidariteit hebben als ze zelf zou geven ?

Het gaat om het belang van een entiteit of in het algemeen van een particulier belang. Zelden wordt geprotesteerd als het algemeen belang in gevaar is !

De organisatie van de samen-leving omvat een vreedzame regeling van conflicten die uit tegengestelde belangen voortkomen. Politici zijn dragers van die belangen terwijl ze ook de roeping moeten hebben dat niet-definieerbare algemeen belang te dienen, soms zelfs tegen deelbelangen en zelfs hun persoonlijk belang (electoraal) in !

Conflicten worden best vermeden door zoveel mogelijk met eenieders belang rekening te houden. Het fameuze evenwicht waar elk compromis naar op zoek is. Een juridische procedure om conflicten te beslechten is de ultima ratio. Dikwijls leiden die procedures zelfs niet tot een oplossing, hoogstens tot een afkoelingsperiode.

Conflicten zijn onvermijdelijk maar er moet een voldoende klimaat geschapen worden om hun aantal te minimaliseren en procedures om entiteiten of groepen te dwingen tot een politieke overeenstemming te komen of procedures om ze te beslechten.

Een opeenhoping van belangenconflicten wijst op een fundamenteel probleem van samen-leven of een verschillende visie. Er moet dan gezocht worden naar een diepgaande reflectie op de wijze waarop groepen of entiteiten met mekaar omgaan en leven. Het uitstellen van deze operatie roept een soort sneeuwbaleffect op dat we in de openbare financiën goed kennen. Het compromis schakelt potentiële conflicten uit omdat het terrein voor mogelijke conflicten beter wordt afgebakend en omdat de noodzaak om zich te laten gelden als groep wordt weggenomen of verminderd. Het compromis maakt evenwel alleen een kans als de politieke wil hiertoe aanwezig is en wanneer er nog voldoende vertrouwen is. Zonder dat minimaal vertrouwen heeft het conflict vrijspel. De ‘deelnemers’ aan dit conflict vrezen immers dat zij niet gerespecteerd worden in hun identiteit of dat hun overleven op het spel staat.

Compromissen kunnen nooit zuiver en transparant zijn. Dat zijn ze noch in eigen land noch in Europa, precies omdat tegenstellingen te groot zijn. Een compromis houdt in zich dus reeds de kern in van een nieuw debat. Een snelle opeenvolging van ‘fundamentele debatten’ is echter evenmin houdbaar. Hervormingen moeten de tijd krijgen te rijpen.

De huidige periode van instabiliteit vindt zijn oorsprong in een fundamenteel conflict. Elke vergelijking met het verleden loopt mank maar de ervaring leert dat zelfs sterke conflicten in de Belgische context oplosbaar zijn. Zij vragen echter tijd zoals de periode 1968-1970 en 1977-1980. Zij hebben ook een budgettaire en economische kost. De oplossing wordt bemoeilijkt indien een conflict tussen gemeenschappen samengaat met conflicten binnen elke gemeenschap, gebeurlijk tussen personen. Soms zijn deze laatste tegenstellingen even groot als die waarover het feitelijk gaat !

In naam van de verdediging van de belangen van zijn gemeenschap vecht men dan om andere particuliere belangen. De ‘rationaliteit’ bestaat er dan in zich hiervan zoveel mogelijk los te maken. Soms stelt men zich de vraag of het gaat om een politieke crisis of de crisis van de politiek.

Ik heb hier niet gesproken als een jurist maar als een ‘practizijn’ van het Belgisch model, dat in wezen een pacificatiemodel is.

13/01/2008

KOOPKRACHT ?

Ik neem me voor wekelijks mijn vroegere 'dagvoordag'-berichten te hernemen. Het zullen dus eerder 'weekvoorweek'-stukken worden.

Een thema dat in West-Europa hoog op de politieke agenda staat is de koopkracht van de gezinnen. Op dat vlak zijn er een aantal paradoxen die me opvallen.

Zo neemt het beschikbaar gezinsinkomen, dus na belasting en na correctie voor de inflatie, in 2006 toe met 2,5 pct., in 2007 met 2,2 pct. en voor dit jaar is de voorspelling 1,7 pct., dus in 2008 bijna het tempo van de economische groei. Natuurlijk speelt de sterke toename van de werkgelegenheid hier een grote rol. Ook voor 2008 voorziet de Nationale Bank een aangroei van 45.000 jobs tegen 71.000 vorig jaar. De globale koopkracht is dus verre van aangetast.

De individuele koopkracht wordt schijnbaar bedreigd door de stijging van voedsel- en olieprijzen. Psychologisch wordt dit scherp aangevoeld. De lonen en sociale uitkeringen zijn gekoppeld aan de zgn. gezondheidsindex die de levensduurte meet met uitzondering van de benzineprijzen (wel de huisbrandolie). Het verschil tussen de gezondheidsindex en de gewone index zou de koopkracht kunnen aantasten. Welnu in 2007 en 2008 gaat het om een verschil van resp. gemiddeld 0.1 pct. en 0.3 pct. in tegenstelling tot 2004-2005 toen het verschil 0.5 pct. was; dat koopkrachtverlies ging evenwel ongemerkt voorbij! Bovendien is er in 2008 een reële loonstijging te verwachten van 0.9 pct. volgens de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven. Ook de individuele koopkracht zou er dus gemiddeld in 2008 niet op achteruitgaan. Integendeel.

Vanzelfsprekend is er een verdelingsprobleem en weegt de oliefactuur zwaarder voor arme gezinnen.

De koopkracht kan niet opgedreven worden door hogere lonen want er stelt zich door de hogere inflatie een competitiviteitsprobleem voor onze bedrijven. Rest er belastingverlaging. Maar daar stoot men op het begrotingsprobleem. Voor 2008 moet er 2,5 mld euro gevonden worden om gewoon een evenwicht te bereiken! Om in 2011 een overschot van 1.3 pct. van het BBP te bereiken is er 6 mld euro nodig en dan heeft men nog geen enkele verkiezingsbelofte ingelost! Belastingen verlagen en tegelijk bezuinigen verhoogt niet noodzakelijk macro-economisch de globale koopkracht. Sommigen krijgen meer en anderen minder.

Koopkracht heeft dus te maken met veel andere factoren zoals concurrentiekracht en begroting. Wordt wel eens vergeten in een zeker 'populistisch' klimaat.

20/06/2007

ZGN. WIJSHEDEN

'Epouser la réalité’ is een moeilijke oefening na verkiezingen. Het is ook een teken van volwassenheid ook in het persoonlijke leven.

Een eeuwig dilemma in de politiek: to be someone or to do something!

Wie het over ‘rechten en plichten’ heeft kan niet veel moeite hebben met de opkomstplicht, de belangrijkste daad in een democratie.

Het is niet omdat de Groenen niet doorbraken dat het klimaat minder belangrijk geworden is!

Ofwel lossen we een probleem op ofwel zoeken we een ‘politieke’ oplossing d.w.z. in de sfeer van symbolen en profilering.

Staatsminister en gewezen voorzitter van de CVP-PSC Robert Houben zei me 25 jaar geleden dat er een dag zou komen dat men geen federale regering meer kon vormen en dat de deelregeringen de macht zouden grijpen of liever de leegte zouden opvullen. Ik herinnerde me destijds als CVP-voorzitter zijn wijze woorden toen velen wanhoopten in 1992 over de vorming van een federale regering. De eerste regering-Dehaene kwam er toch.

19/06/2007

ANDERE TIJDEN (uit "Politieke geschiedenis van België" - Prof. T. Luyckx en M. Platel)

Na een zeer korte periode van consultaties stelde de Koning al op 12 november 1981 de P.V.V.'er Herman Vanderpoorten aan tot informateur. Zijn belangrijkste opdracht was nagaan in hoeverre C.V.P. en P.S.C. inderdaad naar de oppositie wilden. P.S.C.-voorzitter Vanden Boeynants had zich al tijdens de verkiezingsnacht in die zin uitgesproken en kreeg daarvoor de steun van zijn partijbureau. Ook bij de C.V.P. waren er voorstanders van een oppositiekuur, al heeft de partij de buitenwereld nooit duidelijk laten zien hoe groot die stroming nu eigenlijk wel was. De informateur was duidelijk niet gehaast: hij consulteerde opvallend veel mensen en nam er ruim de tijd voor. Tegenover de buitenwereld was hij zeer discreet over het verloop van zijn besprekingen, wat na de politieke loslippigheid van de jongste jaren ook nieuw was. Na meer dan dertig 'gesprekken' met prominenten uit de meest diverse milieus, bracht de informateur op 20 november een eerste verslag uit bij de Koning, van wie hij de opdracht kreeg 'bijkomende inlichtingen' in te winnen. (…) De informateur bracht maandag 23 november een tweede verslag uit bij de Koning en werd van zijn opdracht ontlast. Wilfried Martens (C.V.P.) werd gevraagd het formateurschap op zich te nemen, een verzoek dat niet openbaar werd gemaakt, maar de gewezen premier oordeelde dat het nog te vroeg was: de tegenstand in eigen rangen om aan een nieuwe regering te beginnen, was te groot. De Koning richtte zich dan maar tot P.V.V.'er Willy De Clercq met de vraag een regering te vormen.

Formateur De Clercq liet er van meetaf geen twijfel over bestaan: voor hem werd het een regering van Liberalen en Christendemocraten.

18/06/2007

TIME GOES BY

TIME GOES BY

De 'analyses' na een verkiezingsuitslag geven me andermaal een groot déjà-vugevoel.  Na de grote nederlaag van de CVP in 1981 (-12%) werd een werkgroep belast met een onderzoek. Het besluit was dat de CVP terug naar de wijken moest, midden de mensen, de zachte waarden omarmen enz. We vormden enkele weken later een regering die saneerde, herstructureerde, matigde en de kruisraketten plaatste. Het omgekeerde van de aanbeveling en we wonnen de verkiezingen van 1985! Sindsdien ben ik sceptisch over al die analyses.

Partijen moeten hun eigen aard trouw blijven. Wellicht waren de socialisten te weinig links en de liberalen te weinig liberaal geworden en herkenden hun kiezers zich daar nog onvoldoende in. Soms is de waarheid eenvoudig. Kunstmatige pogingen om groen te zijn (SP.A) of progressief (VLD) worden ook zo ervaren. De christendemocraten zijn meer trouw gebleven aan hun aard.

In het algemeen is er geen 'verrechtsing' geweest tegenover 2004 (met de 24 pct. van het Belang) ook niet alleen 'vervlaamsing' maar wel een kreet naar 'verandering', hoe vaag dat op het eerste zicht ook moge zijn. Verandering in de wijze waaraan aan politiek wordt gedaan (de beloftencultuur; interne ruzies), in het beleid zelf (cf. begroting; goed bestuur; staatshervorming) en in de waarden die ten grondslag liggen van dat beleid ( meer 'rechten en plichten'). De campagne ging meer daarover dan over concrete maatregelen. In het algemeen trouwens zijn coalities na twee legislaturen versleten. Bij paars ging het wel zeer vlug want na vijf jaar (2004) was het al zover. Paars eindigde toch in 'bont en blauw' zoals L.Tobback voorspelde. Over paars zullen alleen enkele nostalgici nog spreken. Het zal immers lang duren vooraleer socialisten nog in dit avontuur stappen.

01/06/2007

MIJN BLOGS IN "DE MORGEN"

31 mei 2007

                     
                        

MYSTERIES

                        
                           
Een dag van interviews. Deze morgen De Standaard. Deze middag de regionale zender Ring TV en vanvond ga ik naar Namen voor een dubbelinterview in Het Laatste Nieuws met Michel Daerden, Waals minster nu maar in de jaren negentig mijn collega in de federale regering. Michel is nu wereldberoemd in Wallonië door een videofilmpje waar hij erg 'vrolijk' commentaar levert op zijn overwinning bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2006. Het filmpje op YouTube is al tienduizendenmaal bekeken. Voor sommigen is hij een volkjsjongen, voor anderen een minister onwaardig. In elk geval was Michel een efficiënte minister van Vervoer die zijn dossiers niet alleen beheerste maar steeds met creatieve oplossingen kwam. Ik heb hem in acht jaar niet teruggezien. Ik ben veel minder ernstig dan ik lijk en hij is serieuzer dan hij zich voordoet. Het vreemde in menselijke verhoudingen is dat men soms meer zijn tegenpool dan zijn homoloog kan waarderen. Die laatste kennen we en we zijn er niet nieuwsgierig naar. De tegenvoeter is in zekere zin een mysterie. Het minste dat men daarvan kan zeggen is men daar meer wil over weten.
De dagen vorderen en 10 juni komt dichterbij. Geen vreemder dag dan een verkiezingsdag en zeker die enkele uren tussen het sluiten van de stembureaus en de eerste uitslagen. Lege, mysterieuze uren. Na een reeks uitslagen breekt de hel los en komen we in een andere wereld terecht. Winnaars en verliezers. Nieuwe helden en verslagen strijders.
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

29 mei 2007

                     
                        

IDEALISME

                        
                           
                              

Een ontmoeting met idealisme is een verademing tijdens een campagne. Een delegatie van 11.11.11 kwam bij mij thuis mijn antwoorden ophalen op een enquête over ontwikkelingssamenwerking. Mijn gesprekspartners vertelden over hun jarenlang engagement ook in die landen zelf en hoe iemand een huis ter beschikking stelde van asielzoekers. Een praktisch engagement is het echte bewijs van uw overtuiging. Ik heb daar een grote bewondering voor. Zondag was ik op een Boliviaanse bbq in Asse. De inrichtster, een Boliviaans-Belgische had in 1990 een jaar bij ons gewoond en is nu zelfs bij de politie in dienst. Ze richtte een vzw op die kinderen in La Paz een degelijke opvang en onderwijs geeft. Opnieuw een concreet engagement. Ik zag ook een grote groep Vlamingen die vrijwillig de ganse dag meehielpen. Vrijwilligers zijn de ruggengraat van onze samen-leving. Ook zonder campagne was ik er geweest maar het verschil met het'gevecht' dat verkiezingen zijn is toch zeer treffend.

Politiek zou dat grote samengaan moeten zijn van politiek realisme en ethisch idealisme.

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

28 mei 2007

                     
                        

Het bordencircuit (Peter Van Rompuy)

                        
                           
                              


Morgen zetten we de laatste 12 borden in één van de laatste gemeentes “waar we nog niet staan”. Een maand lang heb ik samen met de anderen van de plakploeg talloze borden van 40 kilo beplakt, op wegbermen gehesen, gaten geboord in kurkdroge en onbuigzame grond en ’s avonds de keiharde lijm uit mijn haar gewassen. Ik denk dat ik nooit eerder zo veel kracht in mijn tengere lijf heb gehad als nu. In deze campagne levert mijn pa the brains en ik the muscles ;-) Wie zo’n bord ziet staan, heeft absoluut geen benul van de enorme logistiek die schuil gaat achter het plaatsen ervan. Via een onwaarschijnlijk aantal vrijwilligers binnen en buiten onze partij werd voor elk individueel bord de toestemming gevraagd van de eigenaar. Ook de online “plakkalender” raakte op een haast organische wijze elke dag weer mooi ingevuld. Campagne voeren doet je nog eens ervaren hoe je volledig afhankelijk bent van de hulp van anderen. Politiek is dan ook de kunst om soms alleen te durven staan zonder ooit definitief zonder steun achter te blijven. Het “bordencircuit” (plakploegen hebben een eigen jargon) is de ideale manier om de partij tot in de kleinste afdeling en je streek tot in het kleinste steegje te leren kennen. Haast alle borden zijn nu gezet. Ik heb vanaf nu wat meer tijd voor martken, eetfestijnen, huisbezoeken en een wat creatievere campagne. Zo zette ik 2,46 euro in op mijn pa op een website voor weddenschappen onder de rubriek “Wie wordt de volgende premier”. Hij staat 150 tegen 1 ;-) Het enige wat ik hiermee wou bereiken, was natuurlijk de pers halen. Mijn berichtje haalde pagina 2 van een krant op een dag dat ... de post staakte. Geen nood, het volgende ideetje neem ik straks op om in de laatste dagen voor 10 juni nog te posten op mijn blog. Peter Van Rompuy

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

26 mei 2007

                     
                        

MACHT EN ONMACHT

                        
                           
                              

Waarnemers en commentatoren van het politieke leven zeggen vaak dat een verkiezingscampagne hét moment is voor een debat over de richting waar onze samenleving heen moet. Alsof de politiek de grote stuurder is. In alles is politiek maar politiek is echter niet alles. Bovendien is een andere handicap dat partijen de raad wordt gegeven onaangename boodschappen te vermijden. Zeker in een zo competitief Vlaams politiek landschap waar enkele procenten over meerderheid en oppositie kunnen beslissen hebben partijen veelal daarom een risicomijdend gedrag. Dat betekent natuurlijk niet dat ze de kiezer op een dwaalspoor mogen brengen over het komend beleid.

Wat me ook telkens opvalt hoe politiek mensen verdeelt. De ruziecultuur is niet beperkt tot de politici zelf. Ik ben soms verbaasd over de onverholen onverdraagzaamheid en haat die men te horen of te lezen krijgt. Campagnes werken dat blijkbaar in de hand. Daarom duren ze best niet lang.

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

25 mei 2007

                     
                        

To attack

                        
                           
                              

Op twee weken van de verkiezingen komen de klassieke trucs naar voren. Een nieuweling in de politiek wordt in een verkiezingsuitzending een uitspraak ontlokt over de splitsing van de gezondheidszorgen en politiek Brussel staat op stelten. Enkele kranten gaan ervan uit dat staatshervorming voor CD&V niet meer belangrijk is omdat het niet vooraan in een lijstje met belangrijke strijdpunten staat. De rest van het lijstje bevat trouwens geen rangorde van prioriteit. De SP.A vindt dat de andere partijen loze en dus onbetaalbare beloften lanceren terwijl ze zelf echte begrotingen maakten die met haken en ogen aan mekaar hangen. 'To attack, to attack, to attack' is een gouden regel in de klassieke partijpolitiek. Of Jan Modaal dat alles volgt is een andere zaak. Of alles 'waar' is nog minder. Nog veertien dagen.

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

24 mei 2007

                     
                        

DE VIERDE UITDAGING

                        
                           
                              

Markt-enhuisbezoeken confronteren u minder met politieke dan met existentiële problemen. Elk levensverhaal is dikwijls een verhaal van vereenzaming. Toevallig zei een bedrijfsleider me deze middag dat de dienstencheques vaker dan men denkt, ook worden gebruikt om met iemand te kunnen praten. Naast de mondialisering, de vergrijzing en de opwarming is vereenzaming hét probleem van deze tijd. Het triomfantelijke Ik dat de wereld verovert is een mythe. 'Samen' is meer dan ooit een sleutelwoord. Sarkozy zei dat een campagne meer een gevecht om waarden is dan een kataloog samen te stellen van zgz. concrete maatregelen. Ensemble tout devient possible.

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

23 mei 2007

                     
                        

OVER DE GRENS

                        
                           
                              

Ik was vanmorgen op het in franstalig België zeer bekend programma 'Matin Première' van Jean-Pierre Jackmin, een uistekend journalist. De vragen waren zoals de vorige keren dat ik er was, vooral communautair, van de interviewer en vooral van de luisteraars. Ik heb steeds gewoond in de Vlaamse rand rond Brussel en ken dus de geestesgesteldheid van vele franstaligen, maar telkens moet ik in zo'n uitzending wennen aan de totaal andere wijze waarop dezelfde zaken worden waargenomen. Twee werelden, die toch moeten overeenkomen. Het zal de eerste keer zijn dat onderhandelingen van gemeenschap tot gemeenschap zullen plaats vinden waarbij de Vlamingen over haast gans de lijn vragende partij zijn. De vorige onderhandelingen die ik meemaakte (1980,1988,1992) waren telkens evenwichtiger. De paarsen hebben echter in 2001 bij de zgn. Lambermontakkoorden de geldhonger van het franstalig onderwijs gestild en hen dus geen vragende partij meer gemaakt. Alleen een 'Vlaams front' kan hen nog in beweging brengen.

Terwijl ik op de RTBF wachtte las ik in de Libre Belgique dat ik bij de enkele genomineerden was waarop men kan wedden voor het eersteministerschap. Grappig, want ik heb daar zelf nooit een woord over gezegd en nog minder mee bezig geweest. Dat verhaal duurt nu al dertien jaar. Hoe houden ze het vol? Ik sta op 100 tegen 1.

ik lees vandaag van de politicoloog Stefaan Walgrave (UA) dat een campagne nooit meer dan 1 tot 2 pct. verschil kan maken per partij. Dat bevestigt wat ik hier gisteren schreef. Campagnes zijn dikwijls vooral belangrijk voor de persoonlijke voorkeurstemmen van de kandidaten. Die bepalen soms hun lot en hun toekomst.

 

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

22 mei 2007

                     
                        

DE KLOOF

                        
                           
                              

De opiniepeilers in Frankrijk gaven sedert een jaar Sarko winnaar tegenover Sego. Toch wordt gezegd dat tal van kiezers pas op het allerlaatste zouden beslissen voor wie te stemmen. Vreemd dat dit blijkbaar de uitslag zo weinig beïnvloedde. Volgens mij vormt de overgrote deel van de mensen hun mening maanden voor de verkiezingen maar zeggen ze dat niet noch aan peilers noch aan hun omgeving.

In de politieke en mediawereld worden 'debatten' van groot belang geacht, maar bijv. Mondelinge Vragen van zondag bereikte 10 pct. van de Vlaamse kiezers en andere programma's nog minder. Er is meestal niets mis met die uitzendingen. Integendeel. Alleen hebben ze een geringere invloed dan meestal gedacht wordt.

Er is vaak ook een kloof tussen de opinie van waarnemers en van kiezers. Zo werd Sego gecrediteerd met een 'match nul' tegen Sarko, zelfs met een lichte winst. De peilers daarna stelden het omgekeerde vast. Dat zou hier ook wel het geval kunnen zijn.

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

21 mei 2007

                     
                        

RUSTIGE VASTHEID

                        
                           
                              

Gisteravond keek ik naar het VRT-verkiezingsprogramma 'Mondelinge vragen'. Het meest viel me de assertiviteit van de vraagstellers op. Zonder schroom maar ook zonder agressiviteit formuleerden ze hun vraag en gaven commentaar op de antwoorden. Dat dit open Vlaanderen de christendemocratie niet langer de rug toekeert is een aangename gewaarwording!

De opiniepeiling die vandaag verschijnt is een opsteker zelfs al weet ik dat elke verkiezing een verrassing inhoudt waar peilers telkens naast hadden gekeken. In oktober jl. was er het succes van Patrick Janssens in Antwerpen. In 2004 de enorme sprong van het Belang. In 2003 de afgang van de Groenen. Voor mij hoeft er geen verrassing deze keer!

Vanavond is er een bijeenkomst met mijn plakploegen. Mijn zoon en ik staan op dezelfde affiche op dezelfde wijze als ik destijds met mijn broer Eric. Peter staat 11de opvolger! Meedoen is belangrijker dan winnen. Voorlopig.

                              
                                                                                         
                        
                                              
                                                                

20 mei 2007

                                              

FOUR SEASONS IN A DAY

                        
                           
                              

Gisteravond kreeg ik plots een telefoontje van een rwandese vriend met de vraag of ik enkele uren later op een feest kon zijn met 200 genodigden in Linkebeek, een buurgemeente. Voor een keer kleedde ik me 'casual' denkend dat het een informele bedoening was. Ik kom terecht op een communiefeest waar allen op hun paasbest waren uitgedost . Zoals bij ons in de jaren vijftig. Dat belette niet dat er gezongen en gedanst werd op zijn afrikaans. Mijn vriend nodigde me uit enkele woorden te zeggen zeker omdat mijn vrouw en ik enkele maanden geleden tien dagen in Rwanda waren geweest. De meest Rwandezen daar hadden de Belgsiche nationaliteit. Ongegeneerd werd daarna propaganda voor mij gemaakt. Ik genoot nog meer van het goed humeur en de hartelijke banden onder die mensen. De campagne brengt u op de meest onverwachte plaatsen.

Deze morgen was ik op de Zevende Dag. In de beste ouderwetse verkiezingsstijl moest ik daar horen dat we de belastingen zullen verhogen en dat we het budget zullen laten ontsporen. Mijn opponenten weten dat dit bullshit is maar het zijn verkiezingen. Dus. Campagnes zijn geen oefeningen in waarheid. Terugrijdend naar een andere activiteit hoor ik dat hét grote nieuws van dat debat een noodplan tegen de jongerenwerkloosheid in Brussel is. Wind maar nieuws blijkbaar. Wellicht afgesproken op voorhand.

Op de middag was ik in Elsene op een bijeenkomst van CD&V-Brussel. De initiatiefneemster Bianca De Baets had me gevraagd een gedicht voor te lezen in plaats van een verkiezingstoespraak. Een origineel idee. Ik bracht enkel klassiekers: Auden, Van Eeden, Kopland, Marsman. Een voltreffer bij het publiek. Ik droeg ook voor uit eigen werk, enkele recente haikus. Verwondering alom. Wat een verademing.

                              
                                                                                         
                        
                                                    

                                                       | Reacties (3)

30/03/2007

"IK BEN HUN LEIDER, DUS VOLG IK HEN"

De viering van het vijftig jarig bestaan van de Europese Unie is vooral een zaak geweest van de gevestigde machten, veel minder van het publiek, de Europeanen zelf. De openluchtconcerten trokken vooral volk om andere dan Europese redenen. Een parallel is te maken met de staatshervorming in ons land. De viering van 25 jaar federalisme was ook geen volks gebeuren. Het spektakel errond had hier ook wel belangstelling.

De Europese en de Belgische staatshervormingen zijn daarom niet minder ingrijpend of minder succesvol geweest. De vraag rijst of we met een referendum daarover even ver gekomen zouden zijn. Wat niet kan is hervormingen doorvoeren binnen het politiek establishment en daarna, zonder betrokkenheid van de openbare opinie, hun mening vragen. Dat gebeurde bij de referenda in Nederland en Frankrijk over de Europese Grondwet.

Grote hervormingen komen veelal tot stand door politiek leiderschap. Bij verkiezingen moet de bevolking dan aangeven of ze het met die hervormingen eens is. In een democratie neemt de verkozene initiatieven en moet hij of zij zich verantwoorden bij verkiezingen.

Dat is ook zo in moeilijke sociaaleconomische dossiers. De vergrijzing en het broeikaseffect zullen moeilijke en moedige maatregelen noodzakelijk maken, zonder onmiddellijke steun van onderuit. Wil men die uiteindelijk verwerven, dan helpen 'resultaten' van het beleid. De winnaar heeft altijd gelijk. Balkenende kon in Nederland pas winnen als de economie sterk herleefde, zelfs al was het ook een internationale beweging.

22/03/2007

WAAROVER GAAT EEN OF DEZE CAMPAGNE ?

Waar zullen de federale verkiezingen van 10 juni over gaan ?

In het verleden waren het soms externe factoren (bijv. Dioxine) of fouten van de oppositie (bijv. VLD over pensioenen in 1995) of fouten van de regeringsmeerderheid (bijv. de zaak-Happart in 1987; migrantenstemrecht in 2004). Soms drijven thema's boven zonder specifieke aanleiding maar doordat ze leven in de samenleving (bijv. veiligheid in 1991). Het is niet altijd voorspelbaar.

En nu dus ? Enkele themata:

- Veiligheid ?

Het onderwerp verliest van zijn scherpte en is niet steeds meer te verbinden met allochtonen.

- Economie en werkgelegenheid ?

De BBP-groei internationaal zal ook in 2007 aanhouden, hoezeer ook de structurele problemen blijven aanmodderen. Die groei werkt verdovend.

- Klimaat ?

De warme winter en de Gorefilm maakte de gevoeligheid bij mensen en bij alle politieke partijen groot. Het is een groen thema maar al lang geen thema van de Groenen alleen meer.

- Communautaire problemen ?

Hoewel de radicalisering in Vlaanderen zeker is toegenomen de jongste jaren, is Franstalig België meer in de ban van de koorts van het communautaire. De RTBF-uitzending over separatisme bewijst dat.

Daarnaast kunnen ook typisch politieke factoren een rol spelen :

  • Wie wordt federaal premier ? De strijd is nu ook in Wallonië losgebarsten

  • Wil de kiezer continuïteit (opnieuw paars) of verandering ? De steeds terugkerende vraag.

De volgende weken zullen duidelijkheid brengen.

DE ECO-SOCIALE MARKTECONOMIE

Deze vreemde winter heeft velen de stelling van de klimaatverandering doen aanvaarden, zeker als bovendien wetenschappelijk de bewijzen uitgroeien tot haast zekerheden. Het klimaat is een nieuwe factor van onzekerheid geworden naast de wereldeconomie, de vergrijzing en de vereenzaming.

Het thema wordt ook aangevoeld als veel breder en bedreigender dan het woord 'milieu'. Daarom is het ook geen monopolie van de Groenen. De Vlaamse groenen lijden trouwens nog te veel onder het debacle van hun regeringsdeelname aan paars-groen. Wie herinnert er zich buiten regelzucht en de lawaaihinder rond Brussel nog veel van hun prestaties ? De Groenen waren vooral anti-economisch. Omdat zij dat geloofwaardigheidsprobleem hebben ligt het veld open voor andere partijen met oprechte bekommernis om de toekomst.

Het thema mag ook niet kapotgemaakt worden door banale maatregelen als deze van de 'Top van Leuven'. Klimaat, mobiliteit en energie zijn zo verweven geworden dat ze samen moeten behandeld worden. De economie kan niet meer langsheen die problemen om te overleven. De files (met broeikasuitstoot) en betaalbare energie (met de schaarsten en dus prijsverhogingen en energiebesparingen erbij) zijn evenzeer van groot belang voor het economisch overleven. Daarom ook is het een thema dat niet langer partijpolitiek Groen! is.

08/03/2007

DE PARTIJEN "WARMEN ZICH OP" VOOR DE VERKIEZINGEN

Het thema van de opwarming van de aarde is vandaag zeer sterk aanwezig. Zuiver politiek is het al lang geen monopolie meer van Groen! Dat heeft te maken met hun geschonden geloofwaardigheid tijdens het federale en Vlaamse paars-groen (1999-2004) en met de vaststelling dat alle andere partijen een klimaatplan en -beleid hebben.

Ik vraag me af hoe lang we die mentale mobilisatie bij de bevolking zullen kunnen volhouden. Ten eerste ervaren de mensen vrijwel alleen onmiddellijk de positieve gevolgen van de opwarming, hier in West-Europa (minder energie-kosten). Een bewustwording heeft na een eerste vlaag telkens een 'sense of urgency' nodig. Een tweede punt is dat - wil men 20 of 30 pct. daling van de broeikasuitstoot bekomen – men eigenlijk erg rekent op de spontane besparingen door een verhoging van de marktprijzen van fossiele brandstoffen. Die prijzen zullen zeer onder druk blijven door de economische groei in China, India e.a. Die hoge energieprijzen stoten op de roep naar betaalbare energie. De prijs is zoals steeds een kost voor de ene en een inkomen voor de andere. De kost verhoogt energie-effiëntie. De inkomenskant is electoraal negatief. Steeds meer zal het debat gaan over de verdeling van de lasten. De sterkste schouders – bedrijven en gezinnen – moeten de zwaarste lasten dragen. Maar ook hier moet men blijven genuanceerd denken: als bedrijven te snel overvraagd worden inzake energiebesparingen, komt men volop in de tegenstelling tussen economie, werkgelegenheid en ecologie. Soms gaat de electorale manie zo wild te keer dat men maatregelen treft die weinig veranderen aan CO2-uitstoot maar des te zwaarder kunnen wegen op de toekomst van bedrijven (cfr. de verpakkingsheffing). Natuurlijk is dit thema terechtgekomen in de electorale manie. Op de duur gaan politici zeggen dat ze trappen doen i.p.v. de lift te nemen en dan verklaren dat ze een steentje verplaatst hebben in de rivier …

05/03/2007

WEG MET DE GESCHIEDENIS

Ik lees de interviews met Noël Slangen met matige belangstelling. Hij is beter als marketingman dan als politicus. Maar een vergelijking viel me op in een weekendgesprek. Hij vindt zijn baas, Verhofstadt, “één van de belangrijkste politici sinds Achiel Van Acker, vijftig, zestig jaar geleden.” Amai, mijne frak. En dan maar zeggen dat CD&V terug wil naar de fifties! De zgn. grootste politicus was iemand die regeerde tussen 1954 en 1958. Van Acker was de man van de schoolstrijd, geen gevecht van de fifties maar van de 19e eeuw! Het socialistisch-liberale kabinet noemde men toen de ‘linkse’ regering. Paars dus. Volledig gedomineerd door de loge. Ook een periode van immobilisme in het sociaaleconomisch beleid. De structurele werkloosheid in Vlaanderen was toen groter dan in het Zuiden. Vader Eyskens bracht daar in 1958 verandering in door o.m. de wetten op de economische expansie die een nieuw investeringsklimaat in het land schiepen. Te vergelijken met wat Gaston Geens twintig jaar later deed met Flanders Technology. Geens die een leerling en bewonderaar was van Gaston Eyskens. Na die heilloze periode Van Acker kwam er een absolute meerderheid van de christendemocraten die een einde stelde aan die anachronistische schooloorlog. Verzoening in de plaats van confrontatie.

De nostalgie naar paars is zo groot dat Slangen, als een volleerd postmodernist, bij definitie niet gehinderd door enige historische kennis, haast aan geschiedvervalsing doet. Nog een ander parallellisme met het huidige paars is de verhouding met waarheid en leugen. Bij de grote betoging tegen de plannen van minister Collard tegen het vrij onderwijs, toen er honderdduizenden mensen in de straten van Brussel waren zei de minister van Binnenlandse Zaken dat er gezien het goede weer wat meer volk was dan gewoonlijk…Hij is de geschiedenis ingegaan als Pietje de Leugenaar!

De vijfiger jaren waren mijn kindertijd. Zoals bijna voor iedereen is die tijd de mooiste.

01/03/2007

"ALLES VLOEIT"

Het grote verschil tussen commerciële marketing en politieke is zeer groot al was het maar omdat de politieke situatie elke dag kan veranderen. Zo kan men wekenlang werken aan een 'nieuw' imago van een partij en alles wordt plots weggeveegd door geblunder en gestuntel rond lijstvorming (bijv. in Antwerpen). Zo kan men zorgvuldig een balans van regeerbeleid in mekaar zetten maar een jaarverslag van de Nationale Bank, een EU-rapport over armoede en werkgelegenheid, een verslag van het Centrum Sociaal Beleid (UA) over de onhoudbare ontwikkeling van de sociale zekerheid, doorkruisen zo'n verhaal.

In de politiek brengt elke dag zijn eigen leed voort.

Wie alleen met tactiek bezig is, gaat aan tactiek ten onder.

Intussen gaat de samenleving en de economie haar eigen weg, tot het meest verschrikkelijke nieuws toe. Ze bepalen mee de tijdgeest en de waan van de dag. Op een of andere manier is er steeds politieke fall-out.

Dat alles maakt politiek management zo anders dan het commerciële.

Het beste in zo'n wispelturige context is een eigen lijn hebben en houden. Geloofwaardigheid is de beste vorm van continuïteit.

22/02/2007

EN RETARD D’UNE GUERRE.

Weldenkend Vlaanderen heeft het moeilijk met het debat over respect, fatsoen, verbondenheid, normen en waarden, rechten en plichten dat Yves Leterme heeft aangetrokken.

De paarse broeders waren al zeer ongerust toen de PvdA en dan nog Wouter Bos in regeringsonderhandelingen stapte met, stel je voor, de ChristenUnie. De ‘ethische verworvenheden’, ja zelfs de emancipatie van de vrouw stond op het spel! Groot was dan ook de verwondering dat die zgn. verworvenheden overeind bleven. Oef! De CU en het CDA lieten wel in het regeerakkoord behartenswaardige teksten opnemen voor een positief, preventief beleid om abortus en actieve euthanasie zoveel mogelijk te vermijden en paragrafen over een versterking van het gezin. Precies wat christendemocraten hier te lande zinnens zijn wanneer zij aan federale tafelen zouden geroepen worden door de kiezer. Of sommige ethische verworvenheden veel voorstellen in de praktijk is zeer de vraag. Zo vertegenwoordigen de enkele honderden geregistreerde euthansiegevallen maar een marginaal deel van het aantal probleemoverlijdens.

Vicepremier Wouter Bos zegt tevens dat zijn christelijke achtergrond („Ik ben niet gereformeerd, ik ben hervormd”) geholpen heeft bij de onderhandelingen met CDA en ChristenUnie. „Bij mij gaan de stekels niet overeind staan als er typisch christelijke thema’s op tafel komen. Als het gaat over de waarde van het gezin, dan schiet ik niet meteen in de achteruit.” De zgn. Open VLD is erin geslaagd in haar tien stellingen van één van hun overtalrijke congressen het woord ‘gezin’ zelfs niet te vermelden. Zie je hier een socialist iets in de aard van Bos zeggen? Of zelfs van Ségolène Royal als zei spreekt over opvoeding?

De gouden jaren van ‘vrijheid,blijheid’ zijn voorbij. De tijd van het sociaal en familiaal kapitaal is aan de orde. Degenen die dat paternalisme en bevoogding noemen hebben niets begrepen van de nieuw tijdsgeest die op komst is.

Herman Van Rompuy

N.B. Een vriend wees er mij op dat ik door mijn geboortejaar (1947) onder het teken sta van het jaar van het ‘varken’ (2007) zoals wijlen mijn vader door zijn geboortejaar (1923) en mijn jongste dochter (1983). ‘Luck is with you throughout the year’. Genoteerd voor 10 juni!

12/02/2007

OPENHEID VERSUS VERTROUWEN

Mensen kunnen niet samen-leven zonder 'ver-trouwen' onder elkaar. Een breuk in vertrouwen is de meest beslissende. Een verloren vertrouwen kan haast nooit teruggewonnen worden. Ook voor een maatschappij als geheel is 'trust' levensnoodzakelijk. De overheid moet betrouwbaar zijn: regels moeten duurzaam zijn en overtredingen vervolgd en gestraft. Er moet overeenstemming zijn over de grondrichting waar de maatschappij uitgaat. Fundamentele zekerheden vallen weg. De moord in Oostende heeft dat gevoel van verwarring en zelfs van ontreddering nog eens naar boven gebracht.

Vorige week zag ik de Duitse succesfilm 'Das Leben der andere' over de zgn. DDR. Het samenleven daar was tot op de laatste dag gebaseerd op leugen onder mensen naast de officiële leugen van het regime. Ook politieke democratieën kunnen verzwakt worden als de leugen een normaal middel van communicatie geworden is (Berlusconi e.a.).

Vertrouwen is een immaterieel goed dat alleen kan gedijen wanneer waarden als waarheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid nog betekenis hebben. Die waarden zijn altijd een betrachting, nooit een verworvenheid.

Vertrouwen is de basis van sociale, familiale en maatschappelijke samenhang. Daar hebben we vandaag in tijden van vereenzaming het meest van al nood aan. Dat is fundamenteler dan een debat over open en gesloten samenleving. 'Ensemble tout devient possible'.

08/02/2007

VAN ZINLOOS LEVEN NAAR ZINLOOS GEWELD

Overmorgen wordt de jongen ten grave gedragen die in Oostende vermoord werd. Voor de zoveelste keer sedert een jaar stellen vele mensen de eenvoudigste vraag: waarom? Hoe kan dit bij ons? De morele crisis die ons sedert het Dutroux-drama in haar greep houdt, woekert verder.

"In tijden van vrede begraven de zonen hun vaders, in tijden van oorlog de vaders hun zonen", zei Herodotos 2.500 jaar geleden. Er is geen oorlog maar wel geweld. Moord is een oorlog tegen één persoon.

Sommigen hebben het moeilijk met de verklaring van blind geweld in een hoogontwikkelde en 'rationele' samenleving. Bij anderen is geweld van alle tijden en wordt het vandaag alleen mediatiek uitvergroot.

In mijn ogen is er wel structureel iets aan de hand waardoor agressiviteit en geweld, onder nieuwe en oude vormen, toeneemt.

'Onze' maatschappij is buitengewoon concurrentieel ingesteld. Niet alleen in de economische wereld maar ook in de beschaving zelf. Elkeen wil overleven en elkeen wordt aangezet tot het mooiste, het duurste, het meest opvallende, het beste. Mensen hebben het alleen beter als ze beter zijn dan anderen. Niet het absolute niveau van inkomen, van schoonheid, bekendheid, succes is belangrijk, wel het relatieve. Dat concurrentieel model doet velen leven in een sfeer van stress, spanning, jaloersheid, assertiviteit gaande tot agressiviteit. Natuurlijk moet er zin voor vooruitgang zijn en moet er plaats zijn voor ambitie en verlangen. Maar er moet een tegengewicht zijn. Mensen moeten een 'thuis' hebben, een houvast, een identiteit. De dynamiek moet ook kaderen in een stabiele omgeving, m.n. persoonlijk, relationeel en spiritueel. Opvoeding, thuis en op school, hebben een grote rol te spelen. Daar moet men leren ook tevreden te zijn met wie men is (être) en, in een zekere zin wel te verstaan, met wat men heeft (avoir). Zonder die sereniteit en wijsheid wordt het normale bestaan uit zijn hengsels gelicht.

Mensen moeten leren omgaan met mekaar waarbij men de andere neemt zoals hij of zij is, niet als een rivaal of een bedreiging, maar als iemand die de moeite waard is op zich. Als iemand en niet als iets. Het geweld herleidt iemand tot een voorwerp, tot iets. Dat is dikwijls pas echt mogelijk als mensen zelf-vertrouwen hebben, weten dat de vrijheid niet beperkt is door de vrijheid van anderen, positief kijken naar het leven, kortom een zekere rust hebben veroverd. Ethiek, levensbeschouwing en religie dragen daartoe bij.

Tegenover dat veralgemeend concurrentieel model moet er een cultuur zijn van en voor de andere. Ook een cultuur van te-vreden-heid.

Zinloos geweld is een term die ik niet gebruik omdat alle geweld zin-loos is. Zinloos geweld verwijst naar een leven zonder zin. Blind geweld is een betere term, blind voor de andere en dus potentieel gewelddadig.

05/02/2007

A SENSE OF URGENCY

In het persoonlijke, economische en politieke leven handelt men vaak met de 'rug' tegen de muur 'en met de afgrond voor ogen'. Dat was het geval destijds met de openbare financiën. Het gevolg is dat uitstel de inspanningen om de zaken recht te trekken veel groter heeft gemaakt. Ook de politiehervorming kwam er pas na het drama-Dutroux. Ook in grote bedrijven herstructureert men veelal als de rode cijfers verschijnen. Met het klimaat idem dito. Het UNO-verslag van wetenschappers bevestigt wat velen vandaag gewoon aanvoelen. Tussen dit aanvoelen en een draagvlak voor de noodzakelijke maatregelen is er echter nog een horde te nemen. Het is immers niet zo dat de opwarming van de aarde in het dagelijkse leven in West-Europa vandaag hinder veroorzaakt. De onzekerheid gaat over de langere termijn.

Hoe dan ook zal bijv. energie de volgende jaren door de markt (niet door de politiek) veel duurder worden omdat de economische groei in China, India e.a. een enorme vraag naar olie, gas en grondstoffen doet ontstaan met de gevolgen vandien op de prijzen. Het energieverbruik hier zal dalen maar elders verhogen. Het beste bewijs dat het moeilijk is onaangename maatregelen te treffen was de bedoeling van paars-groen om schone lucht te kopen aan Rusland. En toch zullen we zoals destijds met de openbare financiën die keuzes voor morgen niet kunnen ontwijken.

29/01/2007

IDEEEN, IDEOLOGIE OF IDEALEN?

Een verkiezingscampagne is niet alleen een wedstrijd om ideetjes of om personen maar ook om waarden. Hoe doet men aan politiek? Hoe kunnen mensen met mekaar omgaan?

De eerste waarde is 'waarheid'. Het begint bij niet liegen. De kiezer ook niet op een dwaalspoor brengen. Geen onbetaalbare beloften. Geloofwaardigheid is gebaseerd op waarheid.

De tweede is 'respect' voor de andere opbrengen. Het vermijden van de karikatuur of gevaarlijke veralgemeningen ('groepsdenken'). Een pijnlijk voorbeeld hiervan was het woord 'ambetantenaren'.

Een derde is 'verantwoordelijkheid', nauw verbonden aan 'rechten en plichten'. Zo geldt inzake staatshervorming een recht op solidariteit maar een plicht tot economische vernieuwing. Solidariteit zonder economische verantwoordelijkheid (hefbomen) is op termijn onhoudbaar.

Een vierde is 'verbondenheid' en gemeenschapszin tegenover (positief) individualisme. Tegenover groeiende vereenzaming en agressiviteit moet precies samenhorigheid en sociaal kapitaal staan. Meer dan ooit is vrijwilligerswerk, engagement en verenigingsleven broodnodig. Een mens alleen is niet de bron van goed en kwaad, van leven en dood.

Er is geen nood aan meer 'ideologie' maar aan meer waarden. Niemand heeft nog een samenhangend verhaal over hoe onze samenleving er moet uitzien in een mondiale economie en cultuur. Maar niemand kan zonder waarden, waar de andere steeds centraal moet staan.